[Σώτος Χριστοδούλου]

ΜΕΡΟΣ 7

ΤΕΧΝΙΚΗ LUNGPACKING (ΤΟ ΠΑΚΕΤΑΡΙΣΜΑ)

Σε μια προσπάθεια περαιτέρω αύξησης των ορίων βάθους αρκετοί αθλητές έχουν αναπτύξει την τεχνική του πακεταρίσματος LungPackingTechnique (που αναφέρεται και σαν buccalpacking). Η τεχνική αυτή επιτρέπει στους δύτες να αυξάνουν τον όγκο στον πνεύμονα τους αρκετά πάνω από την ολική πνευμονική χωρητικότητα (TLC). Η τεχνική αυτή συνίσταται σε γέμισμα της στοματικής κοιλότητας με αέρα μετά την πλήρη εισπνοή με την γλωττίδα σε κλειστή θέση. Ακολούθως ο αέρας από τη στοματική κοιλότητα συμπιέζεται χρησιμοποιώντας τη δύναμη των στοματικών και φαρυγγικών μυών και ακολούθως η γλωττίδα ανοίγει οπότε ο αέρας σπρώχνεται μέσα στον πνεύμονα. Αυτή η κίνηση μοιάζει με αντλία συμπίεσης αέρα μέσα στους πνεύμονες και επαναλαμβάνεται αρκετές φορές. Η τεχνική αυτή ανακαλύφθηκε από τους υποβρύχιους κυνηγούς της μεσογείου και εισήχθηκε στην αθλητική άπνοια από τον BobCroft. Η τεχνική αυτή σύμφωνα με αδημοσίευτα στοιχεία αλλά και από βιβλιογραφικές αναφορές μπορεί να αυξήσει την ολική πνευμονική χωρητικότητα κατά 30% με 50% προσθέτοντας δηλαδή άλλα 1,5 με 3 λίτρα αέρα στον πνεύμονα. Αν δούμε το προηγούμενο παράδειγμα του Pipinκαι αυξήσουμε την TLCκατά 2 λίτρα με τον RVστα 0,7 λίτρα και κάνοντας τον υπολογισμό για το μέγιστο θεωρητικό βάθος τότε ανεβαίνουμε στα 156 μέτρα. Σημειώνουμε όμως ότι ούτε για την επανακατανομή αίματος ούτε για την υπερδιόγκωση του πνεύμονα έχουν καθοριστεί τα πάνω όρια.

Η αύξηση του όγκου του πνεύμονα πάνω από την φυσιολογική TLCεμπεριέχει ωστόσο κάποιους κινδύνους. Οι κίνδυνοι είναι βασικά δύο.

Πρώτο, είναι τεκμηριωμένο πώς λόγω της ελαστικότητας του θωρακικού τοιχώματος με τους αναπνευστικούς μυς σε χαλάρωση η πίεση μέσα στον θώρακα αυξάνεται πολύ με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται η φλεβική επάνοδος, δηλαδή ενδέχεται να μην γίνεται κανονική επιστροφή αίματος προς την καρδιά. Στη συνέχεια η καρδιά δεν στέλλει αρκετό αίμα οπότε ο δύτης πιθανόν να χάσει τις αισθήσεις του στα πρώτα στάδια της κατάδυσης. Υπάρχουν αναφορές απώλειας των αισθήσεων ακόμα και σε στατική άπνοια μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Επίσης έχει καταγραφεί μια σημαντική μείωση της καρδιακής παροχής και αρτηριακής πίεσης στα πρώτα στάδια της άπνοιας ιδιαίτερα όταν προηγείται η τεχνική του LungPacking.

Δεύτερο, η υπερδιόγκωση του πνεύμονα εμπεριέχει τον δυνητικό κίνδυνο της ρήξης των πνευμονικών κυψελίδων κατά τη ταχεία φάση της ανάδυσης. Αυτή η υπόθεση γίνεται κατ’ αναλογία με την αυτόνομη κατάδυση όπου δύτες με εντελώς γεμάτο πνεύμονα πιθανόν να υποστούν τραυματισμό λόγω υπερδιάτασης του πνεύμονα με 1 μόνο μέτρο ανάδυση. Γενικά η τεχνική του LungPackingperse, δεν φαίνεται να αποτελεί άμεσο κίνδυνο στην ελεύθερη κατάδυση για βαροτραύμα στον πνεύμονα. Μέχρι σήμερα παρόλο που αρκετοί αθλητές χρησιμοποιούν την τεχνική αυτή δεν έχει υπάρξει αναφορά για πνευμονικό βαροτραύμα που να συνδέεται άμεσα με χρήση της τεχνικής αυτής. Σε μία περίπτωση όπου το πρόβλημα έχει αναφερθεί στη βιβλιογραφία πιθανότατα η αιτία ήταν ένας συνδυασμός επανακατανομής των διογκούμενων αερίων μέσα στον πνεύμονα με ένα μηχανισμό παγίδευσης αερίου σε κάποιες περιοχές του.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΘΩΡΑΚΙΚΟΥ ΤΟΙΧΩΜΑΤΟΣ

Είναι τεκμηριωμένο ότι οι κορυφαίοι αθλητές άπνοιας κάνουν διάφορες ασκήσεις που αποσκοπούν στην αύξηση της ελαστικότητας του διαφράγματός τους και του θώρακά τους γενικότερα. Οι ασκήσεις αυτές έχουν σαν αποτέλεσμα να επιτυγχάνονται καλύτεροι λόγοι TLC / RVκαθώς αυτός ο λόγος εξακολουθεί να καθορίζει τα θεωρητικά όρια βάθους. Επομένως η βέλτιστη ελαστικότητα του θωρακικού τοιχώματος σε συνδυασμό με την ικανότητα να μειώνεται ο υπολειπόμενος όγκος στο ελάχιστο δυνατό με πολύ βαθιά εκπνοή, είναι πολύ βασικοί παράγοντες που συμβάλλουν στην επίτευξη αυτών των εντυπωσιακών ρεκόρ που συνεχίζουν να καταγράφονται. Οι ασκήσεις αυτές είναι αντικείμενο της προπονητικής της ελεύθερης κατάδυσης.

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΩΝ ΜΕΡΙΚΩΝ ΠΙΕΣΕΩΝ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΒΟΥΤΙΑ

Η μεταβολή στις μερικές πιέσεις των αερίων (οξυγόνο και διοξείδιο του άνθρακα κατά την διάρκεια μιας βουτιάς είναι αρκετά διαφορετικές από εκείνες που συμβαίνουν στην στατική άπνοια στην επιφάνεια. Η διαφορά έγκειται στην συμπίεση των πνευμόνων με την κάθοδο και την αποσυμπίεσή τους με την άνοδο. Τα επιστημονικά δεδομένα είναι ελάχιστα και μόνο πολύ πρόσφατα έχουν κάνει την παρουσία τους στον χώρο της βιβλιογραφίας.

Τυπικά σε ένα εκπαιδευμένο δύτη που δεν κάνει υπεραερισμό οι αρχικές τιμές οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα στο αρτηριακό αίμα δεν είναι διαφορετικές από εκείνες στον γενικότερο πληθυσμό. Η αρτηριακή πίεση των αερίων είναι αντίστοιχα κοντά στις τιμές των PaO2 = 100 mmHgκαι PaCO2 = 35 mmHg. Κατά τη διάρκεια της καθόδου αυτές οι μερικές πιέσεις όλων των αερίων στον πνεύμονα αυξάνονται. Σύμφωνα με το νόμο του Daltonη μερική πίεση ενός αερίου ισούται με το κλάσμα του αερίου αυτού σε ένα αέριο μίγμα επί την ολική πίεση στον αεροφόρο χώρο. Έτσι κατά την κάθοδο η PaO2 αυξάνεται για να φτάσει στα 5 μέτρα τα 130 mmHgκαι στα 20 μέτρα τα 250 mmHg. Η υποξία κατά τη φάση της καθόδου είναι εντελώς απίθανη διότι το οξυγόνο μεταφέρεται στην κυκλοφορία λόγω της διαφοράς πιέσεων στον πνεύμονα και του αρτηριακού αίματος. Η PaCO2 αυξάνεται επίσης και θεωρητικά σε βάθος 8 μέτρων αντιστρέφεται η φυσιολογική του πορεία και απορροφάται από τον πνεύμονα προς την κυκλοφορία. Τελευταίες μελέτες έχουν όμως αποδείξει πως η απλή χρήση των μαθηματικών εξισώσεων του νόμου του Boyleκαι ο υπολογισμός της συγκέντρωσης των αερίων και ιδιαίτερα του διοξειδίου του άνθρακα στο αίμα, με βάση τις μεταβολές που συμβαίνουν στον πνεύμονα, είναι ανεπαρκής και αποτυγχάνει να δώσει απαντήσεις στις πραγματικές μετρήσεις.

Οι λόγοι που συμβαίνει αυτό είναι διάφοροι.

Πρώτον το CO2 είναι ένα εξαιρετικά ευδιάλυτο αέριο στα βιολογικά υγρά και το αίμα έχει μεγάλη ικανότητα απορρόφησής του. Εκεί μετατρέπεται σε διττανθρακικά ανιόντα και ιόντα πρωτονιομένο ύδωρ.

CO2 + 2H2O à HCO3 - + H3O +

Η διαλυτότητα του CO2 ακυρώνει τις επιπτώσεις που θα είχε λογικά η συμπίεση του πνεύμονα με την κάθοδο και δεν παρατηρούνται καθόλου αυξήσεις της PaCO2 στη φάση αυτή.

Δεύτερο το φαινόμενο της ανακατανομής του αίματος προς τον θώρακα αυξάνει την ποσότητα αίματος που είναι διαθέσιμη για απορρόφηση αυτού του αερίου από τις κυψελίδες των πνευμόνων και έτσι αυξάνει περισσότερο τη διαλυτότητά του.

Κατά τη φάση της ανάδυσης συμβαίνει το φαινόμενο Haldane. Κατά την ανάδυση η αρτηριακή πίεση του οξυγόνου μειώνεται δραματικά και μαζί με αυτήν και το ποσοστό κορεσμού της αιμοσφαιρίνης. Αυτή η κατάσταση αυξάνει περισσότερο την διαλυτότητα του CO2 στο αίμα. Έτσι ούτε στη φάση της ανάδυσης παρατηρείται αξιοσημείωτη αύξηση της συγκέντρωσης του CO2 στο αρτηριακό αίμα.

Σε μια μελέτη που έγινε με συνεχή καταγραφή του PaCO2 σε μια βουτιά στα 20 μέτρα για 75 δευτερόλεπτα η θεωρητική τιμή του PaCO2 όπως υπολογίστηκε από τον νόμο του Boyleήταν πάνω από 100 mmHg. Στην πραγματικότητα οι επιστήμονες κατέγραψαν PaCO2 που δεν ξεπερνούσε τα 50 mmHg. Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώθηκαν και σε μελέτες που έγιναν στους επαγγελματίες Κορεάτες απνεϊστές, σε άλλα θηλαστικά εκτός από τον άνθρωπο και τέλος σε πραγματικές καταδύσεις στα 20 μέτρα διάρκειας 4-5 λεπτών όπου η PaCO2 δεν ξεπερνούσε τα 45 mmHg. Στην τελευταία μελέτη οι αθλητές έκαναν ελαφρύ υπεραερισμό και άρχισαν την βουτιά σε συγκεντρώσεις γύρω στα 30 mmHg.

Κατά τη φάση της ανόδου οι πνεύμονες αποσυμπιέζονται και η μερικές πιέσεις των αερίων μέσα στις κυψελίδες μειώνονται συνεχώς. Σε κάποιο σημείο η φυσιολογική ροή του διοξειδίου του άνθρακα αντιστρέφεται και πάλι και αποβάλλεται στις κυψελίδες από το αίμα. Επίσης η απορρόφηση οξυγόνου σταματά καθώς δεν υπάρχει αρκετή πίεση οξυγόνου μέσα στις κυψελίδες. Η ροή του οξυγόνου μπορεί μάλιστα να αντιστραφεί επιστρέφοντας από το αίμα των πνευμονικών τριχοειδών στις κυψελίδες με κίνδυνο υποξίας ιδιαίτερα μετά από μεγάλη διάρκεια παραμονής στο βυθό. Η απώλεια μυϊκού ελέγχου ή / και απώλεια των αισθήσεων σύμφωνα με τις βιβλιογραφικές αναφορές συμβαίνουν σε αυτή τη φάση, δηλαδή είτε κατά την ανάδυση είτε αμέσως μετά από αυτή.

Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις ενός άλλου ερευνητή του Feretti, οι κορυφαίοι απνεϊστές έχουν καλύτερη ανοχή σε χαμηλές συγκεντρώσεις οξυγόνου και αντέχουν μικρότερο ποσοστό κορεσμού αιμοσφαιρίνης από τον γενικότερο πληθυσμό. Επίσης δεν αντιδρούν τόσο εύκολα στο CO2 γεγονός που επιβεβαιώθηκε και σε αθλητές υποβρύχιου hockey ή σε κορεάτες απνεϊστές και στους Γιαπωνέζους AmaDivers.