Παράθεση:
Αρχικό μήνυμα απο Physalia
Θα επιμείνω όσο κι αν χρειαστει για το συγκεκριμένο και να με συγχωρείτε για την εμμονή: Πουθενά στον κόσμο δεν υπάρχει ο όρος Καταδυτικό Πάρκο. Αυτό είναι καθαρά ελληνική έμπνευση
(Υπάρχουν χιλιάδες λόγοι που θεωρώ την αποστασιοποίηση αυτή σημαντική αλλά δεν μπορώ να επεκταθώ σε ένα ποστ, προτιμώ να γράψω ένα κείμενο και να το καταθέσω σε κάποιο σχετικό συνέδριο).
|
Πιστεύω ότι υπήρξαν θέματα που λόγω περιορισμένου χρόνου, δεν αναλύθηκαν επαρκώς στη συζήτηση της Ημερίδας, σκέψεις που θίχτηκαν αλλά δεν αναπτύχθηκαν... Γύρω από αυτές τις σκέψεις θα ήθελα να πω 2 πράγματα, με απλά λόγια.
Τα Θαλάσσια Πάρκα που υπάρχουν στην Ευρώπη (αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο) δημιουργήθηκαν με ένα σκοπό: την προστασία της θαλάσσιας ζωής. Έτσι, ο σχεδιασμός τους βασίστηκε σε αυτό το στόχο και όλες οι σχετικές επιστημονικές μελέτες που έγιναν είχαν αυτό το αντικείμενο. Όταν λοιπόν διαβάζουμε σε σχετικές εργασίες ή άρθρα και βλέπουμε τα σχετικά ντοκυμανταιρ με τους ψαράδες να μιλάνε για σταδιακή αύξηση της ψαριάς τους (αύξηση του CPE, catch per unit effort) μετά από την πάροδο κάποιων ετών, αυτό είναι το αποτέλεσμα του "επισταμένου σχεδιασμού" του Πάρκου που εξυπηρετεί αυτό τον σκοπό.
Η αυτόνομη κατάδυση στα παραπάνω πάρκα δεν είναι τίποτα άλλο από μια επιπλέον δραστηριότητα που γίνεται με έλεγχο στην προστατευόμενη περιοχή και φυσικά βοηθά στην οικονομική ενίσχυση του πάρκου και της παρακείμενης περιοχής.
Από την άλλη πλευρά, τα λεγόμενα Καταδυτικά Πάρκα, τη δημιουργία των οποίων προβλέπει ο νόμος 3409 και αναφέρει και το σχέδιο ΚΥΑ για το χωροταξικό του τουρισμού, στοχεύουν κυρίως (αν όχι αποκλειστικά) στην κατάδυση και στον καταδυτικό τουρισμό. Πρόκειται για ένα σχέδιο τουριστικής ανάπτυξης (ή τουριστικής αξιοποίησης των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αν προτιμάτε) και όχι ένα σχέδιο προστασίας της φύσης, όπως προβάλλεται. Βέβαια, για την σωστή λειτουργία των Καταδυτικών Πάρκων απαιτείται η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος της ευρύτερης περιοχής και η παύση της αλιείας έστω και σε ένα γεωγραφικά περιορισμένο χώρο της τάξης του 1km x 1km θα δώσει μια ανάσα στην συγκεκριμένη περιοχή. Εαν οι καταδύσεις, όπως και οι υπόλοιπες ανθρώπινες δραστηριότητες στην περιοχή, γίνουν με σωστό και ελεγχόμενο τρόπο, ένα Καταδυτικό Πάρκο είναι σε θέση να ισχυρίζεται ότι προστατεύει το θαλάσσιο περιβάλλον σε τοπική κλίμακα.
Συμφωνώ με την δήλωση ότι η προστασία από την αλιεία θα προσφέρει καταφύγιο σε ορισμένα είδη ψαριών, ψάρια τα οποία δεν εγκαταλείπουν τις φωλιές τους όπως οι στείρες και οι ροφοί. Θεωρώ δεδομένη λοιπόν την επιτυχία της προστασίας που θα προσφέρουν τα Καταδυτικά Πάρκα σε ότι αφορά την ικανοποίηση των δυτών-πελατών τους.
Εδώ όμως έρχεται το ασυμβίβαστο, που δεν είναι άλλο από την υπόσχεση για αύξηση του ιχθυοπληθυσμού της ευρύτερης περιοχής, πέρα από τα όρια της προστασίας του Καταδυτικού Πάρκου. Ασυμβίβαστο, γιατί ο σχεδιασμός ενός τέτοιου μικρού πάρκου γίνεται με κύριο γνώμονα την ευχαρίστηση του επισκέπτη-δύτη και όχι την αύξηση των ιχθυαποθεμάτων της ευρύτερης περιοχής. Η επίτευξη ενός τέτοιου μεγαλεπίβολου στόχου μπορεί να γίνει πραγματικότητα μόνο με εξειδικευμένο σχεδιασμού, που θα λαμβάνει υπόψη του τις συγκεκριμένες ομάδες ψαριών προς προστασία και τις ιδιαίτερες ανάγκες τους από τη στιγμή της γέννησης των αυγών μέχρι τη στιγμή της στρατολόγησής τους στο κοπάδι με τα ενήλικα και σεξουαλικά ώριμα ψάρια.
Πολλά ψάρια έχουν ιδιαίτερες απαιτήσεις για την περιοχή και το περιβάλλον που ζουν κατά τα διαφορετικά στάδια της ζωής τους. Σαν προνύμφες λοιπόν παρασύρονται από τα ρεύματα μακριά από την περιοχή που γεννιούνται. Η ανάπτυξή τους σε νεαρά ιχθύδια προαπαιτεί το κατάλληλο περιβάλλον, συνήθως ρηχά λιβάδια Ποσειδωνίας ή ρηχές αμμώδεις εκτάσεις. Η προσφορά τροφής και η προστασία από την αλιεία σε αυτό το στάδιο είναι κρίσιμη για την ανάπτυξή τους. Στη συνέχεια, σαν νεαρά ιχθύδια, μπορεί να μετακινηθούν σε διαφορετικό περιβάλλον, με διαφορετικές διατροφικές απαιτήσεις, διαφορετικούς εχθρούς, όσπου να φτάσουν στην κατάλληλη ηλικία/μέγεθος και να ενταχτούν στην κοινότητα των ενήλικων ψαριών.
Με βάση αυτό το απλοϊκό σχέδιο είναι νομίζω σαφές ότι απαιτείται προστασία σε όλες τις φάσεις ανάπτυξης ενός τυχαίου ψαριού του οποίου τον ιχθυοπληθυσμό έχουμε σαν στόχο να αυξήσουμε. Αυτό φυσικά σημαίνει ότι ο σχεδιασμός της προστασίας πρέπει να λαμβάνει υπόψη όλες τις ιδιαίτερες περιβαλλοντικές απαιτήσεις από το στάδιο της προνύμφης μέχρι το στάδιο της ενηλικίωσης/στρατολόγησης, ούτως ώστε η προστασία των γεννητόρων (των ενήλικων ψαριών που γεννάνε τα αυγά) μέσα στην προστατευόμενη περιοχή να έχει αντίκρυσμα στον ιχθυοπληθυσμό της ευρύτερης περιοχής.
Έτσι, θεωρώ ότι ένα Καταδυτικό Πάρκο, έκτασης 1km x 1km, σχεδιασμένο με στόχο την τέρψη του αυτοδύτη (κατάλληλα βάθη, κάθετοι τοίχοι, διαυγή νερά κτλ) είναι ανεπαρκές για την οποιαδήποτε αύξηση των ιχθυοπληθυσμών που ενδιαφέρουν την αλιεία και δε θα ευχαριστήσουν τον ντόπιο ψαρά. Αρκεί ένα ρεύμα να μεταφέρει τις προνύμφες που γεννιούνται από τους γεννήτορες του πάρκου στην ανοιχτή θάλασσα, μακριά από το κατάλληλο περιβάλλον για την περαιτέρω ανάπτυξή τους σε νεαρά ιχθύδια. Αρκούν τα βραχόψαρα-κυνηγοί που μεγαλώνουν υπό το καθεστώς προστασίας από το ψαροντούφεκο να τρώνε τα φυτοφάγα νεαρά ψάρια... Είναι πολλές οι παράμετροι που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και στα πλαίσια ενός Καταδυτικού Πάρκου, δεν πείθομαι ότι γίνεται κάτι τέτοιο.
Στον αντίποδα, μια μεγάλη προστατευόμενη περιοχή που περιλαμβάνει τα απαραίτητα περιβάλλοντα και είναι σχεδιασμένη με υπόβαθρο ουσιαστική γνώση των Ωκεανογραφικών χαρακτηριστικών της ευρύτερης περιοχής, είναι σε θέση να επιτύχει ένα τέτοιο στόχο.
Αν και δεν είμαι εξειδικευμένος ιχθυολόγος, οι σπουδές Ωκεανογραφίας και η επαγγελματική μου ιδιότητα μου επιτρέπουν να καταλαβαίνω τις σχετικές επιστημονικές εργασίες που πραγματεύονται τα παραπάνω. Οι παραπάνω απόψεις, αν και προσωπικές (άσχετες με την ιδιότητά μου στο Σύλλογο ΤΗΘΥΣ), τεκμηριώνονται από το ερευνητικό έργο άλλων επιστημόνων πάνω σε αντίστοιχα θέματα σε θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές της Μεσογείου.